RPI Calculator
RPI (Reticulocyte Production Index) یا شاخص تولید رتیکولوسیت معیاری برای ارزیابی میزان پاسخ مغز استخوان به کمخونی و بررسی توانایی آن در تولید گلبولهای قرمز جدید است. رتیکولوسیتها گلبولهای قرمز نابالغی هستند که پس از تولید در مغز استخوان وارد جریان خون میشوند و طی چند روز به گلبول قرمز بالغ تبدیل میشوند. در شرایط کمخونی، مغز استخوان معمولاً با افزایش تولید گلبول قرمز و در نتیجه افزایش تعداد رتیکولوسیتها به کاهش اکسیژنرسانی بافتها پاسخ میدهد. با این حال، شمارش ساده یا درصد رتیکولوسیتها بهتنهایی همیشه نشاندهنده میزان واقعی تولید گلبول قرمز نیست؛ زیرا درصد رتیکولوسیتها تحت تأثیر شدت کمخونی قرار میگیرد و در کمخونیهای شدید، رتیکولوسیتها ممکن است مدت بیشتری از حالت طبیعی در خون باقی بمانند. RPI با اصلاح تعداد رتیکولوسیتها بر اساس شدت کمخونی (هماتوکریت) و همچنین زمان طولانیتر بلوغ رتیکولوسیتها در خون، تخمین دقیقتری از میزان واقعی تولید گلبولهای قرمز توسط مغز استخوان ارائه میدهد. بهطور کلی، RPI پایین یا ناکافی در فرد مبتلا به کمخونی میتواند نشاندهنده کاهش یا ناکافی بودن پاسخ مغز استخوان باشد؛ برای مثال در کمبود آهن، کمبود ویتامین B12 یا فولات، برخی بیماریهای مغز استخوان و بعضی بیماریهای مزمن دیده میشود. در مقابل، RPI بالانشان میدهد که مغز استخوان در پاسخ به کمخونی فعال شده است و میتواند در شرایطی مانند خونریزی اخیر یا همولیز (تخریب گلبولهای قرمز) مشاهده شود. بنابراین، RPI به پزشک کمک میکند مشخص کند که کمخونی بیشتر ناشی از کاهش تولید گلبول قرمز در مغز استخوان است یا مغز استخوان توانسته است در پاسخ به کمخونی، تولید گلبولهای قرمز را افزایش دهد. تفسیر RPI باید در کنار هموگلوبین، هماتوکریت، شمارش رتیکولوسیت، شاخصهای گلبول قرمز و سایر یافتههای بالینی و آزمایشگاهی انجام شود. محاسبه صحیح RPI به استفاده از هماتوکریت مناسب بیمار بستگی دارد. از آنجا که محدوده طبیعی هماتوکریت بر اساس سن و جنس متفاوت است، در جدول زیر رنج نرمال هماتوکریت و همچنین مقدار پیشنهادی برای استفاده در محاسبه RPI ارائه شده است. با انتخاب مقدار صحیح از جدول، میتوان RPI بیمار را بهدرستی محاسبه کرد.
